|
|
Angst- en Paniek-stoornissen
Iedereen is wel eens angstig. Angst is een normale reactie bij dreigend gevaar. Angst leidt tot voorzichtigheid of vluchten en is dus een nuttige vorm van zelfbescherming. Soms is iemand bang terwijl daar weinig aanleiding voor is. Als de angst erg groot is of onnodig lang aanhoudt, kunt u daar in uw dagelijks leven veel last van hebben. We spreken dan van een angststoornis.
Er zijn verschillende soorten angststoornissen:
FOBIEËN , PANIEKAANVALLEN, ..
en er zijn dingen die er mee samenhangen, zoals HYPERVENTILATIE, VERMIJDING. |
|---|
FOBIEËN
Bij fobieën is er sprake van een irrationele (niet-logische) angst voor iets. Meestal weet je zelf wel dat de angst onlogisch is, maar dat verandert de angstklachten niet. De angstklachten zijn hevig. Bijvoorbeeld: trillen, zweten, buikpijn, misselijk, duizelig, hartkloppingen, je onwezenlijk voelen, angst dood te gaan en dergelijke. De angst kan te maken hebben met kleine dieren (spinnen, muizen), bruggen, hoogtes, auto's (autorijangst), tunnels, bloed zien, kleine ruimtes (claustrofobie), straatangst (agorafobie), enzovoort.
Bij fobieën heb je de neiging het gevreesde uit de weg te gaan. Op de korte termijn helpt dat maar op de lange termijn wordt de angst heviger. Als je ernstig beperkt wordt door je fobie of hier onder lijdt kun je met behulp van een psycholoog van je fobie afkomen of deze verminderen.
VERMIJDING is de motor die de angst in stand houdt
stappen om je angsten te weer de baas te worden
1: herken je angsten
de volgende keer dat je je opgefokt voelt, realiseer je dan dat je last kunt hebben van angst. als je vast kunt stellen waardoor het angstzweet je uitbreekt, zul je beter in staat zijn de spanning te hanteren.
2: controleer je versneller
als je je voorbereid op een belangrijke ontmoeting, of een cruciale taak, probeer dan je ademhaling te vertragen, je ademhaling beïnvloed veel processen in je lichaam, ook je angst.
3: probeer droog te zwemmen
stel jezelf voor in de situatie waar je bang voor bent. in gedachte kies je de juiste houding, de juiste stem en de juiste woorden. Door een gepaste reactievan te voren te oefenen vergroot je de kans dat je straks in het echt precies de goeie dingen doet.
4: oefen hardop
Maak een klein toneelstukje van de situatie die je net hebt gevisualiseerd. speel de rol die je het meest bij je werkelijke zelf past. Het zal je helpen bij het ontwikkelen van nieuwe strategieen om met angsten om te gaan.
5: trek je angsten uit hun hol
maakt niet uit hoeveel je hebt geoefend, als je wacht tot je angst de kop op steekt, laat je je steevast verrassen. Het is beter om op jouw voorwaarden te gaan strijden. Zoek daarom opzettelijk en goed voorbereid een situatie op die bij jou de angst tevoorschijn kan roepen.
6: roep hulp in
als je prooidieren verast met een namaak tijger gaan ze op een kluitje zitten. het is dubbel zo moeilijk je angsten alleen te hanteren. zoek iemand (partner, vriend, therapeut) waarmee je je angsten kunt bespreken en die je advies kan geven. een echte vriend zal je pogingen steunen je angsten te bedwingen en je ook vertellen wanneer je iets verkeerd ziet. En als je zoiemand mist in je leven, is het eigenlijk geen wonder dat je zo gespannen bent.
HYPERVENTILATIE
Bij hyperventilatie slaat de ademhaling op hol: je ademt te snel of te diep. Het gevolg is dat je teveel koolzuur uitblaast, zodat de zuurgraad van het bloed afneemt. Daardoor voel je onaangename verschijnselen, bijvoorbeeld: duizelig, benauwd, hartkloppingen, pijn op de borst, tintelingen, flauwvallen, hoofdpijn, angst. Hyperventilatieverschijnselen zijn onschuldig. Doordat een hyperventilatieaanval heel vervelend kan zijn, wordt je bang voor een toekomstige aanval en kun je in een vicieuze cirkel terechtkomen.
Wat kun je eraan doen? En hoe komt het dat de ademhaling op hol slaat?
De ademhaling kan van slag raken doordat je angstig bent voor bepaalde situaties (bijvoorbeeld op het werk of op school). Als we angstig zijn gaan we nu eenmaal anders ademen. Ook stress, (over)vermoeidheid of overbelasting (overspannenheid) kunnen dezelfde verschijnselen oproepen.
We kunnen ademhalings- en ontspanningsoefeningen doen. Hier zijn boekjes en cassettebandjes voor in de handel maar ook een psycholoog kan je dit leren. Als je eenmaal te snel ademt en een teveel aan zuurstof in het bloed hebt, raak je dit kwijt door bijvoorbeeld een paar keer de trap op te rennen, of touwtje te springen. Lichamelijke beweging dus! Ook kun je proberen rustig te ademen door van je handen een kom te maken en hierin te ademen. Rustig in een plastic zak ademen wil ook nog al eens helpen.
Probeer na te gaan waardoor je een hyperventilatieaanval krijgt en praat hierover met andere mensen.
PANIEKAANVAL
Uit een pilotstudie is gebleken dat vroegtijdig en kortstondig ingrijpen een positief effect heeft op het beloop van de klachten, op eventueel bijkomende depressieve klachten en op de kwaliteit van leven.
Per jaar heeft ongeveer een kwart miljoen Nederlanders last van een paniekstoornis. Jaarlijks gaat het om 80.000 nieuwe gevallen. Een paniekstoornis vermindert de kwaliteit van leven en vergroot de kans op andere psychische stoornissen. Bovendien kost het veel geld: de kosten voor medisch onderzoek, medicijngebruik en ziekteverzuim door een paniekstoornis zijn naar schatting 1,9 miljard euro per jaar, waarvan 671 miljoen euro (35%) door nieuwe gevallen.
Het centrale kenmerk van paniekklachten is de paniekaanval, dat wil zeggen een plotselinge en zonder aanleiding optredende intense angst of spanning. Zo’n aanval gaat meestal gepaard met hartkloppingen, trillen, zweten, ademnood of duizeligheid. Vaak ontwikkelen mensen met paniekklachten ook angst voor openbare ruimtes zoals winkels, bioscopen en treinen.
De paniek kan zo intens zijn dat je daarna de angst krijgt wéér zo'n paniekaanval mee te maken. Of je bent bang tijdens zo'n aanval de controle te verliezen en" gek te worden" of flauw te vallen. Als je de eerste keer zoiets meemaakt in een winkel, heb je de neiging die winkel uit de weg te gaan of angstig te worden voor boodschappen doen. Zo kan een fobie ontstaan. Het is dus belangrijk niet te vermijden en de situatie niet uit de weg te gaan, hoe moeilijk dat het ook is. In therapie leer je deze paniek aan te pakken en te verminderen.
|
|
![de psycholoog in de eerste lijn [dwz naast de huisarts]](papers.gif){kind=small}
